In Nederland worden steeds meer fietsstraten aangelegd of bestaande straten omgevormd tot fietsstraat. Er was tot nu toe weinig onderzoek naar verkeersveiligheid van fietsstraten in samenhang met de inrichting. Nieuw SWOV-onderzoek geeft nu antwoorden. Voor Fietsersbond-vrijwilligers is dit rapport een handig hulpmiddel: gebruik het als je gevraagd of ongevraagd meedenkt over een plan voor een fietsstraat in jouw gemeente. 

Wat heeft SWOV onderzocht? 

In 2025 heeft SWOV verkeerstellingen gedaan op 111 locaties, verspreid over 87 fietsstraten in vijftien gemeenten. Gemeten is hoeveel fietsers en motorvoertuigen er voorbijkwamen en hoe hard het gemotoriseerd verkeer reed. Die gegevens zijn gekoppeld aan informatie over de inrichting van de straten en aan ongevallendata. Dit resulteerde in een analyse welke inrichtingskenmerken samenhangen met meer of minder ongelukken. 

Verhouding fietsers en auto’s  

Hoeveel auto’s mogen er over een fietsstraat? ‘Vroeger’ gold een vuistregel: minstens twee keer zoveel fietsers als auto’s. Wat tegenwoordig telt, is of de inrichting van de fietsstraat past bij de verkeersintensiteit. Op de meeste van de onderzochte fietsstraten (71%) rijden minstens twee keer zoveel fietsers als auto’s. Maar op 12% van de fietsstraten zijn er meer auto’s dan fietsers. Op die straten worden ook hogere rijsnelheden gemeten.  

Rijbaanbreedte 

Een kwart van alle fietsstraatkilometers voldoet niet aan de minimale rijbaanbreedte van 4 meter die het CROW aanbeveelt. Op fietsstraten met veel autoverkeer (200 of meer voertuigen per spitsuur) blijkt de rijbaan zonder uitzondering te smal.  

Te hard rijden is een probleem 

Een fietsstraat werkt alleen goed als auto’s er langzaam rijden. De maximumsnelheid is 30 km/u, net als op andere erftoegangswegen, maar omdat fietsers en auto’s de rijbaan delen, is het extra belangrijk dat automobilisten zich daar ook echt aan houden. Op de meeste fietsstraten (70%) ligt de gemiddelde rijsnelheid weliswaar onder de 30 km/uur, maar kijk je naar de V85 (de snelheid die 85% van de automobilisten niet overschrijdt) dan ligt die op 64% van de fietsstraten boven de toegestane limiet. Op een paar onderzochte fietsstraten liggen de pieksnelheden rond de 45–50 km/uur. Dat is niet alleen gevaarlijk, maar ook een teken dat de inrichting de gewenste snelheid niet afdwingt. 

Wat vergroot het risico op ongelukken? 

Het onderzoek wijst op een aantal factoren die samenhangen met meer letselongevallen: 

• Veel kruispunten op korte afstand (hoge kruispuntdichtheid). 70% van alle letselongevallen op fietsstraten vindt plaats op kruispunten; 

• Parkeervakken langs de weg; 

• Brede rabatstroken (aan de zijkant van de fietsstraat) met een smaller ‘bruikbaar’ rijgedeelte als gevolg;  

• Ligging in een winkel- of uitgaansgebied (meer parkeerbewegingen, laden en lossen). 

Wat helpt juist wél? 

Een aantal inrichtingskeuzes hangt samen met minder ongelukken: 

• Klinkerbestrating: dit remt de snelheid op een geloofwaardige manier. Maar wel minder comfortabel voor fietsers; 

• Een brede rijloper: voldoende ruimte om in te halen zonder gevaar; 

• Een brede middenstrook: mogelijk omdat de rijbaan ook breder is. 

Samenvattend, je kunt bij plannen voor een fietsstraat specifiek letten op: 

• De rijbaanbreedte: minimaal 4 meter, en breder bij veel autoverkeer; 

• Het weren van langsparkeren langs de fietsstraat; 

• Veilige kruispuntinrichting, de meeste ongelukken gebeuren daar; 

• Ligging in een winkelgebied, let dan extra op de parkeeroplossingen en laden en lossen. 

Binnenkort volgt een uitgebreider artikel over fietsstraten in de kennisbank van de Fietsersbond. 

Bron: Gebhard, Odijk, Uijtdewilligen & Van Petegem (2025). Veilige fietsstraten: relatie tussen inrichting en ongevallen in vijftien gemeenten. SWOV-rapport R-2025-18, Den Haag.