Webtool 30 km/u

Het is belangrijk om gemeenten verder te stimuleren om hun ambitie op het gebied van 30 km/u te verhogen. Vooral in het eerste jaar na de verkiezingen liggen er kansen om nieuwe keuzes te maken. Ons doel is duidelijk: de overgang naar 30 km/uur versnellen.

Met de webtool kun je onder andere:

• • zien welke wegen geschikt zijn voor een maximumsnelheid van 30 km/u

• • de effecten vergelijken van drie verschillende ambitieniveaus voor 30 km/u-beleid

• • bekijken wat een lagere snelheid betekent voor de verkeersveiligheid

• • zien wat de gevolgen zijn voor reistijden van fietsers en automobilisten

• • analyseren hoe veilig scholen, supermarkten en andere voorzieningen bereikbaar zijn

• • ontdekken welke kruispunten veiliger kunnen worden ingericht

• • routes vergelijken tussen de huidige situatie en de verschillende scenario’s

• • kaarten gebruiken als onderbouwing tijdens gesprekken met ambtenaren, wethouders en gemeenteraadsleden

Met de webtool krijg je inzicht in wat er in jouw gemeente nodig is om verkeersveiligheid en bereikbaarheid te verbeteren. De kaarten en cijfers helpen je om het gesprek met de gemeente te voeren en dit onderwerp actief te agenderen. Waar kan jouw gemeente beginnen? Is het beter stap voor stap toe te werken naar een 30 km/u-beleid? En welke investeringen zijn er nodig? Een belangrijke vraag voor gemeenten is: Hoe ambitieus is jouw gemeente? En hoe ver durft jouw gemeente te gaan?

Gebruik de resultaten uit de tool om de gemeente te laten zien waarom verdere stappen nodig zijn. Lagere snelheden kunnen bijvoorbeeld leiden tot een sterke afname van het aantal letselongevallen.

Er zijn drie scenario’s verkend op effecten voor fietsverkeer, doorstroming auto en verkeersveiligheid.

• Lage ambitie (bordje 30)
  In dit scenario worden alleen 30 km/u borden geplaatst op 50 km/u wegen zonder vrijliggende fietspaden.
• Middelhoge ambitie (veilig infra)
  In dit scenario worden naast het plaatsen van borden ook beperkte aanpassingen aan de infrastructuur genomen die een lagere snelheid ondersteunen. Voorbeelden hiervan zijn middeneilanden, versmallingen van de rijbaan en minder parkeren op de rijbaan. Wanneer fietspaden te smal zijn, kunnen deze worden opgeheven en wordt de weg ingericht als 30 km/u-gebied. Snelle fietsers en scooters kunnen dan gebruik maken van de rijbaan.
• Hoge ambitie (minder verkeerslichten)
  In dit scenario ligt de focus op het veiliger maken van kruispunten en betere oversteekmogelijkheden. Minder verkeerslichten verbetert de oversteekbaarheid, bijvoorbeeld door oversteken in twee etappes met oogcontact op voorrangswegen. Minder verkeerslichten zorgt er ook voor dat fietsers vlotter en met minder wachttijd kunnen doorrijden. Voor auto’s betekent dit in veel gevallen gelijkmatiger doorstroming: langzaam rijden is vaak sneller dan ‘hollen en stilstaan’. Ook bussen en hulpdiensten ondervinden hierdoor minder oponthoud.

Ongeveer een derde van de verkeersdoden in Nederland valt op kruispunten. Binnen de bebouwde kom ligt dit aandeel zelfs rond de helft. Als je een drukke 50-weg moet oversteken zonder rustpunt in het midden, dan ben je als oudere of als klein kind kwetsbaar. Bij lagere snelheden kunnen mensen beter inschatten wanneer ze veilig kunnen oversteken. Mocht een inschatting toch verkeerd zijn, dan is de kans op letsel kleiner bij lagere snelheden.

Onderzoek van SWOV laat zien dat rotondes over het algemeen het veiligste type kruispunt zijn, gevolgd door voorrangskruispunten. Kruispunten met verkeerslichten scoren doorgaans minder goed op verkeersveiligheid, onder andere door de complexiteit en de ernst van ongevallen wanneer weggebruikers door rood rijden.

Verkeerslichten zorgen bovendien voor langere wachttijden voor zowel automobilisten als fietsers, met extra energieverbruik en uitstoot als gevolg. Daarnaast kunnen ernstige ongevallen ontstaan wanneer weggebruikers door rood rijden, terwijl anderen erop vertrouwen dat zij veilig groen hebben. Bij lagere snelheden zijn verkeerslichten op veel kruispunten niet langer noodzakelijk. Dat geldt ook in 30 km/uur-gebieden, waar een zelfverklarende weginrichting vaak beter werkt dan verkeerslichten.

De webtool bestaat uit drie onderdelen:

1. Effecten voor jouw gemeente
   Hier zie je een overzicht van de kosten en baten van de drie ambitieniveaus tegenover de huidige situatie.
2. Effecten voor jouw route
   Hier zet je een route tussen twee punten en zie je veranderingen (zoals reistijd) per scenario voor fietsers en voor automobilisten
3. Kaarten
   De kaart geeft straat voor straat inzicht in de effecten van verschillende keuzes. Zo kun je zien welke wegen naar 30 km/u kunnen, waar reistijd verandert en welke kruispunten veiliger kunnen worden ingericht.

Hier zie je een overzicht van de kosten en baten van de drie beleidsopties ten opzichte van de huidige situatie. De resultaten zijn gebaseerd op onderzoek van Decisio en de Fietsersbond. Het Decisio-rapport voorspelde dat auto’s langere reistijden zouden ervaren, maar dat slimme infrastructurele maatregelen dit effect kunnen beperken.

Uit het onderzoek blijkt ook dat 30 km/u als norm maatschappelijke baten kan opleveren – deze cijfers laten per scenario zien welke positieve effecten mogelijk zijn. De maatschappelijke baten kunnen de kosten aanzienlijk overstijgen. Op landelijke schaal blijkt dat eenmalige investeringen in stedelijke wegen zich mogelijk binnen één tot twee jaar kunnen terugverdienen.

Ook sociale effecten worden zichtbaar: kwetsbare inwoners kunnen zich zelfstandiger verplaatsen en meer kinderen kunnen veilig zelfstandig onderweg zijn. Ook kunnen meer inwoners voorzieningen bereiken zonder een 50 km/u-weg te hoeven oversteken. Daarnaast zijn er positieve effecten op geluid,  CO₂-uitstoot en stikstofemissie.

Wanneer je de tabel sluit, zie je op de kaart welke wegen per scenario naar 30 km/u kunnen worden aangepast en welke wegen 50 km/u blijven.

Gebruik deze resultaten en cijfers in gesprekken met gemeenteraad, wethouders en ambtenaren.

Veel mensen maken zich zorgen dat 30 km/u leidt tot langere reistijden, zowel voor fietsers als automobilisten. De tool laat zien dat dit niet altijd het geval is. Wanneer je hier een rit van A naar B invoert, kun je de drie scenario’s en de huidige situatie met elkaar vergelijken.

Voor fietsers kan de reistijd gelijk blijven of verbeteren. Voor automobilisten neemt de reistijd meestal beperkt toe en kan deze soms zelfs afnemen doordat langzaam en gelijkmatig rijden efficiënter is dan steeds optrekken en stoppen.

In het scenario met minder verkeerslichten kunnen zowel fietsers als automobilisten reistijdwinst ervaren.

De kaarten geven straat voor straat inzicht in de effecten van verschillende keuzes. Je kunt onder andere bekijken:

• welke wegen naar 30 km/u kunnen
• welke wegen 50 km/u blijven
• waar reistijd verandert
• hoe bereikbaar scholen en voorzieningen zijn
• welke kruispunten veiliger kunnen worden ingericht

De kaart ‘Nieuwe 30km/uur wegen’ laat zien welke wegen naar 30 kunnen gaan. Voor de 3 scenario’s zijn alle potentiële 30-wegvakken als volgt geselecteerd:

• ‘Bordje 30’: Alle 50 km/u-wegen zonder vrijliggende fietspaden
• ‘Veilige Infra’: Alle wegen uit het scenario Bordje 30, aangevuld met wegen met te smalle fietspaden, tenzij de verkeersdruk te hoog is om veilig te mengen.
• ‘Minder Verkeerslichten’: Alle wege uit veilige infra, aangevuld met verbeterde kruisingen (bijvoorbeeld door verkeerslichten te vervangen door veiligere voorrangssituaties).

De kaarten ‘Reistijdverandering’ laten zien waar fietsers en automobilisten tijd winnen of verliezen.

De kaart ‘Bereikbaarheid scholen’ laat zien hoeveel basisscholen kinderen lopend kunnen bereiken zonder een 50 km/u-weg over te steken of erlangs te moeten lopen.

De kaart ‘Bereikbaarheid supermarkten’ laat zien hoeveel supermarkten inwoners lopend kunnen bereiken zonder een 50 km/u-weg over te steken of te volgen.

De kaart ‘Kruispunten’ laat zien waar verkeerslichten en conflictpunten aanwezig zijn. Per scenario wordt zichtbaar welke kruispunten veiliger kunnen worden ingericht.

De kaart ‘Ongevallen’ toont door de politie geregistreerde fiets- en voetgangersongevallen tussen 2014 en 2023, inclusief letselongevallen en dodelijke ongevallen.

De kaart ‘Wettelijke snelheden’ laat de officiële snelheidslimieten per weg zien. De kaarten ‘Autosnelheden spits’ en ‘Autosnelheden dal’ tonen de gemeten snelheden van auto’s op verschillende momenten.

De kaart ‘Wegtype fiets’ geeft informatie over het wegtype per weg (fietspad of strook, fietsstraat, gemengd verkeer enz). De kaart ‘Verharding fiets’ laat zien wat de kenmerken van het wegdek zijn, bijvoorbeeld asfalt, beton of klinkers. De kaart ‘Kwaliteit fiets’ laat zien of de fietsnetwerk ‘goed’, ‘redelijk’ of ‘slecht’ is.

De kaart “Breedte fietspaden’ laat de breedtelabels van fietspaden. Dit systeem gebruikt de breedte van fietspaden om te bepalen of deze voldoende is voor het aantal fietsers – A is voldoende, F geeft aan dat de fietspad te smal is.