De aanleg van vrijliggende fietspaden in Nederland heeft grote effecten op mobiliteit en ruimtelijke ordening. Recent onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB) toont aan dat deze infrastructuur niet alleen het fietsgebruik stimuleert, maar ook invloed heeft op waar mensen wonen en werken.

Toename van fietsgebruik

CPB rekent in deze studie met een complex ruimtelijk-economisch model. Daarmee maken ze een benadering van de werkelijke ‘huidige’ situatie buiten op straat. Vervolgens kunnen ze aanpassingen in dat model doen om te kijken wat de invloed is van bepaalde onderdelen van het model op gedrag.

Dankzij vrijliggende fietspaden is het aandeel fietsers in het woon-werkverkeer gestegen van 20% naar 25%, een toename van ongeveer 350.000 fietsers. Dit komt vooral doordat automobilisten overstappen op de fiets. De vrijliggende fietspaden langs doorgaande autowegen zijn één van de aspecten van het model, die ze dus via een zogenaamde counterfactual analyse kunnen ‘weghalen’ en berekenen wat dat doet met fietsgebruik.

Compactere steden

De aanwezigheid van fietspaden verkort de gemiddelde woon-werkafstand met 6%. Werknemers kiezen ervoor dichter bij hun werk te wonen of juist werk te zoeken dichter bij huis. Dit leidt tot hogere bevolkingsdichtheden in steden en kan bijdragen aan een efficiëntere ruimtelijke ordening.

Beperkte impact op autoverkeer

Hoewel fietspaden vaak rijstroken vervangen, blijkt uit het onderzoek dat dit gemiddeld niet leidt tot meer autovertragingen. Doordat meer mensen de fiets nemen, daalt het aantal automobilisten en blijft de verkeersdoorstroming stabiel.

Effecten van snellere fietsinfrastructuur

Een verhoging van de gemiddelde fietssnelheid, bijvoorbeeld door meer e-bikes of betere voorrang voor fietsers, zou het fietsgebruik nog verder kunnen laten stijgen. Dit kan bijdragen aan minder files en een nog compacter stedelijk landschap. Wel moeten beleidsmakers rekening houden met mogelijke gevolgen voor verkeersveiligheid.

Beleidsimplicaties

In de Nederlandstalige oplegger van het onderzoek staat het CPB stil bij een tweetal beleidsimplicaties, de belangrijkste daarvan voor de Fietsersbond hieronder uitgelicht.

Toepassing

Dit onderzoek onderstreept de brede effecten van fietsinfrastructuur. Vrijliggende fietspaden leiden tot meer fietsgebruik, compactere steden en stabiele verkeersdoorstroming. In de internationale belangenbehartiging wordt dat ook wel “build it and they will come” genoemd, maar dan nu onderbouwd door het onafhankelijk planbureau met economische inslag. We gebruiken deze onderzoeken als Fietsersbond in onze discussies met Kamerleden, ministeries en bestuurders. Het leent zich ook uitstekend als argument voor het aanleggen van vrijliggende fietspaden in lokale context.