Tekst laatst aangepast september 2026

Grasbetontegels zijn doorgaans te vinden op erftoegangswegen buiten de bebouwde kom, vaak met een snelheidsregime van 60 km/u. Dit zijn vaak wegen waar auto’s, landbouwverkeer en fietsers gemengd van dezelfde rijbaan gebruikmaken. Ook op verschillende wegen in de gemeente Tholen liggen grasbetontegels (ook wel grasbetonstenen of -keien genoemd). Dit is bermverharding die auto’s, landbouwverkeer en fietsers extra grip geeft als ze naast de rijbaan komen.  

Het probleem van grasbetontegels voor fietsers

Het probleem: op meerdere plekken liggen grasbetontegels die wel heel ‘grof’ zijn uitgevoerd. Voor een auto maakt dat weinig uit, maar bij een fietser die moet uitwijken voor een tegenligger, of die uit schrik of onoplettendheid van de weg raakt, kan een wiel in zo’n grove grasbetontegel een valpartij tot gevolg hebben. En dat terwijl bermen vergevingsgezind dienen te zijn: de Fietsersbond wil dat wegbeheerders een berm zo inrichten dat een verkeerde gedraging (zoals uitwijken) niet wordt afgestraft. 

Lokale media besteedden er al aandacht aan, met fietser Bas de Man als ervaringsdeskundige. En Hans Vroegop, vrijwilliger van Fietsersbond afdeling Tholen houdt zich er ook mee bezig. De reactie van het waterschap op de klachten was tot nu toe dat de fietser “niet hoeft uit te wijken naar de berm, dat moet de automobilist doen”. Ook de gemeente gaf aan er weinig aan te kunnen doen: het waterschap beheert het overgrote deel van de wegen in het gebied. Hans heeft inmiddels contact met het waterschap over de kwestie. Exact hetzelfde type grasbetontegel met de punten naar boven als op Tholen ligt ook langs de provinciale weg N62. Dit betreft de Tractaatweg ter hoogte van Axel. Een grasbetontegel die geschikt is voor een provinciale weg als de N62, waar geen fietsers komen, is niet geschikt voor de berm van een weg op Tholen waar fietsers wél onderdeel zijn van het verkeer. Dat dezelfde tegel toch op beide plekken ligt, laat zien dat de keuze voor een tegeltype kennelijk niet wordt afgestemd op de vraag of er fietsers gebruikmaken van de weg. 

Waarvoor zijn die grasbetontegels er eigenlijk?

Grasbetontegels geven een berm extra draagkracht, zodat de rijbaan voor het gemotoriseerd verkeer smal kan blijven en bermschade wordt voorkomen. Het profiel moet niet te glad zijn om te voorkomen dat automobilisten er continu op blijven rijden (dat zou de rijbaan breder maken). Een te gladde en te comfortabele bermverharding nodigt namelijk juist uit tot harder rijden en verdringt fietsers. Maar tegelijkertijd, op wegen waar ook fietsers fietsen, mag diezelfde tegel niet gevaarlijk zijn voor een fietser die er (om welke reden dan ook) op terechtkomt. 

Dat is meteen ook waarom ‘gewoon geen grasbetontegels leggen’ geen oplossing is: zonder verharding ontstaat in een berm op termijn kuilvorming en een hoogteverschil ten opzichte van het wegdek, en dat is voor een fietser gevaarlijker dan een goed gekozen en gelegde tegel. De foto’s onderaan dit artikel illustreren dat. 

Positieve effecten: snelheidsremmend, biedt weggebruikers de mogelijkheid hun koers te corrigeren (ook fietsers) en minder modder op de weg. 

Negatieve effecten: gevaarlijk voor fietsers en geluidshinder bij verkeerd gekozen of verkeerd geplaatste grasbetontegels. Grasbetontegels kunnen niet alleen verkeerd gekozen zijn, maar ook verkeerd geplaatst worden. Hieronder enkele voorbeelden. 

Niet alleen een Zeeuws probleem

Een oproep van de landelijke Fietsersbond op 15 juli 2026 om te horen of andere afdelingen hier ook tegenaan lopen, leverde al snel reacties op: 

Amersfoort 

Bij Fietsersbond-afdeling Amersfoort speelde een vergelijkbare situatie. Langs de doorfietsroute Amersfoort–Bunschoten (N199, provincie Utrecht) lagen aanvankelijk grasbetontegels met ribbels in de lengterichting (gevaarlijk voor fietsers, ribbels dienen haaks op de fietsrichting te zijn), terwijl in de voorbereiding van het project was afgesproken dat er vlakke grasbetontegels geplaatst moesten worden. Fietsersbond Amersfoort meldde dit bij de provincie. Het bleek dat de aannemer, door miscommunicatie niet de juiste tegels had besteld, en dat dit tijdens de uitvoering niet was opgemerkt. De provincie paste daarop de ontwerprichtlijnen aan, zodat op toekomstige doorfietsroutes een vlakke tegel wordt voorgeschreven. De al gelegde tegels zijn uiteindelijk alsnog omgedraaid. 

Zaanstad 

De afdeling Zaanstad heeft de discussie eerder gevoerd en uitstekend gedocumenteerd op de eigen afdelingssite. Net als in Amersfoort daar zijn tegels in de verkeerde richting gelegd en uiteindelijk goed geplaatst. Maar sommige gemeenten zijn hardleers. 

Fryske Walden 

Ook afdeling Fryske Wâlden herkent het probleem, en signaleert een net iets ander mankement: naast tegels die simpelweg verkeerd zijn gelegd, ontstaan in het buitengebied vaak verzakkingen van de grasbetontegels door agrarisch verkeer (trekkers met aanhangers, tankauto’s voor mest, melk of veevoer). Daardoor ontstaan kieren tussen asfalt en de tegels, zakken tegels scheef weg of breken ze. De afdeling heeft de afgelopen jaren bij de gemeente herhaaldelijk meldingen, zonder dat dit tot een oplossing leidde: meldingen werden vaak afgedaan met de mededeling dat werkzaamheden al gepland staan. Intussen gebeurt er niets. 

Wat zegt het CROW?

Bestaat hier een richtlijn voor? Het antwoord is ja. In meerdere teksten van CROW (o.a. Handboek wegontwerp buiten de bebouwde kom 14.3 Fietsvoorzieningen) staat steeds dezelfde kernzin: “Het meest geschikt voor bermverharding zijn grasbetonstenen, mits ze met de vlakke kant naar boven zijn gelegd.” 

Een te groot hoogteverschil tussen wegdek en berm en een te gering visueel contrast worden genoemd als oorzaken van fietsongevallen.  

Het hoogteverschil tussen berm en verharding mag maximaal 20 millimeter zijn. Een te groot hoogteverschil tussen wegdek en berm is een factor bij bermongevallen met fietsers. Het risico is dat een fietser die in de berm raakt bij het terugsturen blijft haken en valt. 

Kortom: CROW is er behoorlijk expliciet over. Het probleem op Tholen (en elders) is niet dat de richtlijn onduidelijk is, maar dat hij niet wordt nageleefd. 

Misschien is het tijd voor een afwegingskader. CROW zegt niets over de keuze van de juiste grasbetontegel (een beetje grof is juist goed, maar dus niet té) en dat omkeren van de tegels soms meer kwaad doet dan goed. Dat brengt ons bij de fabrikant. 

De fabrikant

Uit contacten met twee producenten van grasbetontegels kwam naar voren dat er zo’n 25 verschillende typen grasbetontegels bestaan, met uiteenlopende profielen. Ook de breedte van de tegels varieert: leveranciers bieden grasbetontegels doorgaans aan in breedtes van 40 en 60 centimeter. Niet elk type is geschikt voor een berm waar fietsers gebruik van maken. Waar fietsers de weg delen met gemotoriseerd verkeer is een fijner profiel nodig dan bijvoorbeeld langs een provinciale weg zonder fietsverkeer. 

Fabrikanten hebben eigen verwerkingsvoorschriften: niet alleen welke kant van een tegel boven geplaatst moet worden, in veel gevallen ook een specifieke legrichting en de manier waarop de openingen met grond moeten worden afgevuld. Dat laatste is nodig voor een goede grasgroei / groene uitstraling van de bermverharding. En belangrijk: een tegel die eenmaal verkeerd is gekozen, kan niet in alle gevallen worden omgedraaid. Door de constructie van de tegel is er een risico op barsten of breken (met risico voor fietsers), en de draagkracht kan aan de andere zijde anders zijn. Ook de grondvulling moet dan opnieuw worden aangebracht, dat vergeet men nog weleens. 

Waar het misgaat

Als je deze drie dingen: CROW richtlijn, functionele geschiktheid en verwerkingsvoorschrift van de fabrikant naast elkaar legt, wordt zichtbaar waar het vaak in de praktijk fout gaat. Idealiter legt de wegbeheerder bij aanleg of vernieuwing van een weg in het bestek vast welk type grasbetontegel nodig is, passend bij het gebruik van de weg. Dat gebeurt kennelijk niet altijd: als het bestek geen tegeltype voorschrijft, kiest de aannemer wat er nog ligt of wat het goedkoopst is zonder dat iemand toetst of dat geschikt is voor een berm met fietsverkeer. 

Wat beter zou moeten 

CROW legt in de huidige teksten vooral nadruk op de oriëntatie-eis: vlakke kant naar boven. Dat suggereert dat het vooral een kwestie is van zorgvuldig leggen. Maar het probleem zit al eerder in de keten, bij de keuze van het tegeltype, lang voordat er iets wordt gelegd. 

CROW zou minder nadruk moeten leggen op “leg ze met de juiste kant boven” en meer op de eis dat een wegbeheerder bij aanleg of vernieuwing vooraf, in het bestek, het juiste tegeltype voorschrijft voor de functie van de weg. Dat is een preventieve oplossing in plaats van achteraf hopen dat een aannemer het goed doet en denken dat dat een fout eenvoudig te herstellen is door tegels om te draaien, wat dus vaak niet eens kan.