Tijdens de Zomertoer fietsen we samen met een lokale afdeling langs knelpunten voor fietsers en successen van de Fietsersbond. Afdeling Utrecht had iets heel anders voor ons in petto: Ruben en Marloes namen een kijkje bij de allereerste Fietskeuken. Onder de bezielende leiding van vrijwilligers Dirk, Leon, Henk en Dick leerden middelbare scholieren hoe je een fiets repareert. En leuker nog: hoe je hem volledig uit elkaar haalt.

De Fietskeuken is een samenwerking tussen Fietsersbond Utrecht en Academie 10, een middelbare school in Utrecht. Aan het einde van het schooljaar kiezen leerlingen een maatschappelijke activiteit. Ze konden bijvoorbeeld helpen in een verzorgingstehuis in de buurt of deelnemen aan deze Fietskeuken. De Fietskeuken bleek razend populair. De aanmeldlijst zat in no time vol en leerlingen die te laat waren, vroegen of ze toch alsjeblieft mee mochten doen.

Masterclass sleutelen aan de fiets

Vanwege het warme zomerweer vond de fietskeuken niet plaats in de kelder van de school, maar in de buitenlucht. Aan het begin van de middag zitten de vijftien leerlingen uit de onderbouw (allemaal jongens, twee meiden waren te laat met inschrijven) ietwat verveeld op de trappen. Maar zodra Dirk, Leon, Henk en Dick ieder een groepje onder hun hoede nemen, worden ze fanatiek.

De leerlingen krijgen dan ook een masterclass sleutelen/fietsonderhoud. Welk gereedschap gebruik je waarvoor? En hoe kun je het gereedschap het beste hanteren? Sleutel 15 en kettingolie gaan al snel van hand tot hand.

Gedoneerde fietsen (via het programma City Deal – Fietsen voor Iedereen) worden volledig uit elkaar gehaald en vervolgens wordt met de onderdelen een fiets opgebouwd. Al snel verschijnen ook de eigen fietsen van de leerlingen: die kunnen vaak wel een druppel olie op de ketting, wat lucht in de banden of een andere afstelling gebruiken.

De ene leerling heeft meer ervaring met sleutelen dan de ander. Zo vertelt iemand vol trots dat hij thuis al eens een mountainbike volledig uit elkaar heeft gehaald, het frame opnieuw heeft gespoten en de fiets daarna weer heeft opgebouwd. Een ander heeft nog weinig ervaring. “Ik heb weleens een band geplakt,” zegt hij lachend, “al deed mijn moeder eigenlijk het meeste werk.”

Van fietsverlichtingsactie naar fietskeuken

Jaarlijks organiseert de afdeling Utrecht een zeer succesvolle fietsverlichtingsactie in de Utrechtse binnenstad. Vanuit die ervaring ontstond deze Fietskeuken.

Hebben de betrokken vrijwilligers tips voor andere afdelingen die met een dergelijke activiteit aan de slag willen gaan?

• Werk samen met een middelbare school. Zo bereik je veel jongeren die dagelijks op de fiets naar school gaan.
• Wissel af tussen sleutelen aan oude fietsen en het onderhouden van de eigen fiets. Leerlingen vinden het leuk om oude fietsen uit elkaar te halen, maar zijn nog gemotiveerder als ze hun eigen fiets kunnen verbeteren.
• Begin klein. Je kunt het ook enkel bij 1 activiteit houden, bijvoorbeeld banden plakken of fietsverlichting kan een groot succes zijn.
• Maak er bij voorkeur een terugkerende activiteit van. Als leerlingen weten dat ze ieder kwartaal met hun fiets terechtkunnen om onder begeleiding te sleutelen, zal er meer interesse zijn.

Eerder schreven we al over het Repair Café in Ede-Bennekom: