De Omgevingswet

Op deze pagina vind je alle informatie over de Omgevingswet die van toepassing is op de Fietsersbond en jouw lokale afdeling. Korte uitleg over de Omgevingswet en de doelen die erbij horen, wat je als afdeling kunt doen, een handig stappenplan en linkjes naar meer informatie.

 

Voor je vragen over de omgevingsvisie en lokale Fietsvisie’s kun je terecht door te mailen naar Kees Bakker, via [email protected]

 

wat is de omgevingswet

Wat is de omgevingswet?

Per 1 januari 2022 gaat de nieuwe Omgevingswet in. De Omgevingswet regelt hoe onze fysieke leefomgeving ingericht en gebruikt moet worden. Het vervangt alle oude wetten die over de ruimtelijke inrichting gaan.

Drie Kernprincipes

De Omgevingswet is gebouwd op de volgende kernprincipes: integraal, participatie en ruimte voor initiatief.

Een integrale werkwijze betekent dat leefbaarheid, gezondheid, duurzaamheid, ruimtelijke ordening en mobiliteit samen worden geregeld. Dit biedt kansen voor de fiets, aangezien de fiets méér is dan een vervoersmiddel. De fiets zorgt voor een leefbare, duurzame en gezonde leefomgeving.

Participatie wordt nog belangrijker. Dit betekent dat gemeenten in meerdere mate aan de voorkant andere partijen moeten betrekken bij hun beleidsplannen. Dit biedt kansen voor de Fietsersbond.

De Omgevingsvisie

De omgevingsvisie is een (abstract) beleidsplan wat elke gemeente moet opstellen. Nieuw is dat iedere gemeente één visie heeft. Denk hierbij aan een structuurvisie, mobiliteitsvisie, verkeersveiligheidsplan, duurzaamheidsbeleid en gezondheidsplan in één.

Zoals Frans Soeterbroek zei tijdens de Ledendag van 1 februari 2020: “Een omgevingsvisie zonder krachtige fietsparagraaf is anno 2020 ondenkbaar.”

Het Omgevingsplan

In een omgevingsplan staan alle regels die gelden voor de fysieke leefomgeving voor jouw gemeente. Het vervangt onder andere de bestemmingsplannen. Nieuw is dat gemeente veel meer functies kunnen toewijzen aan een gebied of weg. Bijvoorbeeld dat een fietspad een onderdeel is van het hoofdnetwerk of schoolroute.

Schrijf je lokale Fietsvisie

Om input te leveren op het Omgevingswet-proces in jouw gemeente, heeft de Fietsersbond het concept van “de lokale Fietsvisie” ontwikkeld. Hierbij schrijf je als afdeling in ieder geval op hoofdlijnen de ambities, wensen en knelpunten van je gemeente op. Zo kun je effectief en met een duidelijke lijn lobbyen bij jouw ambtenaren, politici en bestuurders.

Voordelen

Het schrijven van een eigen Fietsvisie heeft de volgende voordelen:

  • Je kunt de visie in één keer aan de wethouder aanbieden
  • Je kunt alle fietsers in de gemeente in één keer over je visie informeren
  • Je hoeft niet naar alle participatiebijeenkomsten over de omgevingswet
  • Je kunt fietsers die naar een wijkbijeenkomst gaan ondersteunen met informatie uit je Fietsvisie
  • Je kunt lokaal in de pers aandacht vragen voor je visie. Zie bijvoorbeeld dit artikel over de visie van de afdeling Breda.

Voorbeelden (zij gingen je voor!)

Link naar lokale Fietsvisies:

Heb je als afdeling een fietsvisie geschreven? Mail hem dan naar [email protected] dan plaatsen we hem hier!

Stappenplan Fietsvisie

1. Meld je aan bij het landelijk bureau

Bij het landelijk bureau hebben we uren en menskracht om je te ondersteunen, zowel met de inhoud, het proces, het werven van vrijwilligers, overleg met de gemeente en contact zoeken met de lokale fietsers. Kortom, bij elke stap kunnen we ondersteuning geven.

2. Bepaal wie van de afdeling de fietsvisie gaat opstellen

Wie wordt de ‘projectleider’? Dat klinkt heel zwaar, maar het is handig om één centraal contactpersoon te hebben. Wie zijn er nog meer actief betrokken? Wat is de rol van de mensen binnen het werkgroepje? Dit hoeven natuurlijk geen mensen te zijn die nu actief zijn. Je kunt het ook aangrijpen om nieuwe actieve mensen te werven!

3. Ken de agenda van de gemeente t.a.v. de omgevingswet

Voor de participatie binnen de omgevingswet is het belangrijk dat je proactief met ideeën komt. De planning van de gemeente bepaalt ook de planning van de afdeling. Bijvoorbeeld: Heeft de gemeente net een omgevingsvisie vastgelegd en willen ze die het komende jaar uitwerken? Dan is het zinvol om met concrete ideeën te komen om de fietsambitie in de gemeentelijke mobiliteitsvisie te realiseren. Maak een afspraak met bijvoorbeeld de projectleider van de omgevingswet. Vraag wat de plannen voor de komende periode zijn en hoe je als Fietsersbond kunt participeren.

4. Maak een planning

Als je weet wat de agenda van de gemeente is en wie binnen de afdeling de visie gaan opstellen kan de planning gemaakt worden. Bepaal een duidelijke einddatum. Een periode van ongeveer een half jaar is mooi overzichtelijk.

5. Onderzoek welke belangrijke thema’s er in jouw gemeente spelen

Welke onderwerpen gaan de komende jaren een rol spelen in de ruimtelijke ordening? Plan een afspraak met de wethouder, ambtenaren, projectleider omgevingswet, etc. Kijk wat er in de buurgemeente speelt en op provinciaal niveau. Wat is het huidige beleid? Welke ambitie heeft de gemeente? Wat vinden jullie als afdeling belangrijk? Focus maakt het schrijven makkelijker. De afdeling Nieuwegein heeft bijvoorbeeld voor scholieren, ouderen en barrières gekozen. De afdeling Groningen voor een volwaardig fietsnetwerk en terugdringen autoverkeer.

6. Bepaal welke onderwerpen je uit de landelijke fietsvisie wil overnemen

Lees hoofdstuk 7 van onze landelijke visie. Bedenk welke onderwerpen belangrijk en kansrijk zijn voor jouw gemeente. Fietsvisie 2040.

7. Betrek lokale fietsers bij je fietsvisie

Voor het draagvlak is het van belang dat de fietsvisie een goede afspiegeling vormt van de wensen van de lokale fietsers. Dus bedenk  hoe je de fietsers gaat betrekken. In ieder geval kun je de resultaten van de Fietsstadenquête gebruiken. Facebook is ook een handig instrument, omdat je daarmee heel gericht lokale fietsers kunt bereiken. De afdeling Amersfoort heeft een uitgebreide enquête opgesteld met ruime respons. Bovendien is een lokaal fietscafé ook altijd nuttig (hiervoor is een bescheiden budget beschikbaar vanuit het landelijk bureau).

8. Bedenk hoe je de fietsvisie wil presenteren

Denk daarbij aan de vorm (Verhaal? Kaart op de website? Filmpjes?), toonzetting (positief, toekomst gericht) et cetera.  Bij de Fietsersbond zijn we gewend aan uitgebreide notities, maar foto’s en korte filmpjes kunnen veel duidelijk maken en blijven vaak beter hangen.

9. Zoek de publiciteit

Bedenk hoe je de fietsvisie onder de aandacht wilt brengen van de lokale bevolking, de politiek en de ambtenaren.

10. Zoek samenwerking met andere organisaties

Welke organisaties en bedrijven hebben gemeenschappelijke belangen? Wat zijn hun standpunten? Kunnen jullie gezamenlijk optrekken?

11. Gebruik de visie voor de participatie

Daar is het uiteindelijk allemaal om te doen. Dat de ideeën die je in de visie hebt vastgelegd overgenomen worden door de gemeente.

Aanvraag concept-Fietsvisie

Vraag een modelversie op van een lokale Fietsvisie om snel en gemakkelijk aan de gang te kunnen. Iemand van het landelijk bureau kijkt dan met de situatie in jullie afdeling mee.

Meer weten?

Dit staat er al over fietsen in de nationale omgevingsvisie over fietsen en wat gemeenten sowieso mee moeten nemen in hun lokale omgevingswet-uitvoering.

Nationale omgevingsvisie

In de nationale omgevingsvisie heeft zijn de wettelijke normen voor geluid en luchtkwaliteit op genomen vanuit de Europese regelgeving. Dit zijn de minimum eisen. Die gelden voor heel Nederland. Provincie en gemeente mogen in de eigen omgevingsvisie wel strengere normen als waarde definiëren.  De WHO geeft meerdere strengere aanbevelingen op het gebied van luchtkwaliteit om de gezondheid te waarborgen. De Fietsersbond beveelt aan om de aanbevelingen van de WHO om gezondheidsredenen toe te passen. Dit kan plaatselijk minimaal in: verblijfsgebieden, woonwijken, parken, recreatiegebieden en winkelcentra toe te passen.

Aanvullend geeft de nationale omgevingsvisie minimale stikstof deposities voor natuurgebieden, Natura 2000-gebieden. Ligt een natura 2000 gebied in jou gemeente (of provincie) dan zijn deze van toepassing.

Belang voor lokale omgevingswet

Als de afdeling wil dat de gemeente strengere normen hanteert dan in de nationale omgevingswet dan moet je dat aangeven aan de gemeente. Bv door een eigen fietsvisie te schrijven of dit op de verschillende participatie bijeenkomsten aan te geven.

LF-routes

Gemeenten moeten vanuit de landelijke omgevingswet in ieder geval de LF-routes als functie opnemen, zie:  aandeslagmetdeomgevingswet.nl fiets en wandelroutes 

Wil je weten of en waar er een LF route door jou gemeente loopt kijk dan op de routeplanner van de Fietsersbond. Kies bij meer opties voor via LF-routes. Via screenprint heb je gelijk een kaartje voor in de Fietsvisie.

Richtlijn barrièrewerking van lijn infrastructuur

Bij nieuwe infrastructuur moet ook rekening worden gehouden met de barrièrewerking voor andere netwerken. Dit is een discussie dus er kan onderbouwd van worden afgeweken. Je kunt de richtlijn ook gebruiken om de discussie over het verminderen barrièrewerking te starten. Bv een extra tunnel onder het spoor of een snelweg door. Zie ook richtlijn ‘Barrièrewerking van lijninfrastructuur’ (publicatie nr. 299) van kennisplatform CROW 

De Fietsersbond heeft haar zienswijze op de nationale omgevingsvisie bekend gemaakt:

Handige linkjes over de Omgevingswet:

De website Aan de slag met omgevingswet is de praktische informatiepagina van de overheid over de omgevingswet. Hier vind je allerlei informatie, voorbeelden en uitleg over de wet. Je kunt ook een specifieke vraag stellen via het contactformulier.

CROW heeft een speciale gratis brochure over de omgevingswet & mobiliteit. 

VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten), Tour de Force en CROW-KpVV hebben een inspiratiedocument uitgebracht om professionals handvatten te bieden voor het bevorderen van fietsen en lopen in het kader van de Omgevingswet.

De VNG en het IPO hebben een handreiking geschreven voor het regionale mobiliteitsprogramma. Deze programma’s zijn een ook een aanzet voor de omgevingsvisie’s. De handreiking geeft aan hoe afspraken uit het klimaatakkoord kunnen worden verwerkt.

De VNG heeft een webcollege gepubliceerd: ‘Omgevingswet in Vogelvlucht’. Dit college gaat in op de basis van de Omgevingswet. De volgende onderwerpen komen aan bod:

  • Doel en opzet van de Omgevingswet
  • Maatwerk, beleidsruimte en beleidsvrijheid
  • Bestuurlijke afwegingsruimte en integraliteit
  • De kerninstrumenten
  • De Wet Kwaliteitsborging voor bouwen
  • Participatie
  • Het Digitaal Stelsel Omgevingswet